ทำความรู้จักกับ กลอย พืชป่าที่หาทานยาก

          กลอย มีชื่อทางวิทยาศาสตร์: Dioscorea hispida Dennst.) เป็นพืชไม้เถาเลื้อย อยู่ในวงศ์กลอย (Dioscoreaceae) ชนิดหนึ่งที่มนุษย์รู้จักนำหัวของมันมาทำเป็นอาหารมานาน หัวใต้ดินกลมรี มีรากเล็กๆ กระจายทั่ว มี 3-5 หัวต่อต้น เปลือกบาง สีน้ำตาลออกเหลือง เนื้อในหัวจะมีสีขาวหรือสีเหลือง ลำต้นเลื้อยพันต้นไม้อื่น มีหนามเล็กๆ กระจายทั่วไป มีขนเส้นเล็กสีน้ำตาลที่หัวกลอย  พบตามธรรมชาติในอินเดีย จีนตอนใต้ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และนิวกินี ใช้เป็นอาหารในเอเชียและแอฟริกา

          กลอยพบตามที่ลุ่มต่ำ ที่รกร้างทั่วไป ป่าเต็งรัง ป่าผสม และป่าดงดิบ ออกดอกช่วงเดือนเมษายนถึงมิถุนายน หัวกลอยให้แป้งมาก แต่มีสารไดออสคอรีน ซึ่งมีผลต่อระบบประสาทส่วนกลางซึ่งอาจทำให้ถึงตายได้ ทำให้เมา คันคอ อาเจียน เหงื่อออก ตาพร่า ใจสั่น วิงเวียน ต้องนำมาทำให้หมดพิษ โดยปอกเปลือกทิ้ง แล้วหั่นเป็นแผ่นบางๆ ใส่ชะลอมหรือตะกร้าแล้วนำไปแช่ทิ้งไว้ให้น้ำไหลผ่าน เช่นน้ำทะเล น้ำตก น้ำห้วย สัก 2 – 3 วัน ล้างให้สะอาด จึงจะรับประทานได้

           ในการทำให้กลอยกินได้ นั้นเป็นภูมิปัญญาหนึ่งของชาวบ้าน การรู้จักนำหัวกลอยมาเป็นอาหาร คงช่วยให้มนุษย์อยู่รอดมาได้ในสภาวะแห้งแล้ง หรือในยามสงคราม แม้จะไม่มีข้าวกิน แต่ถ้าเข้าป่าไปก็มีกลอย ซึ่งกินแทนข้าวประทังชีวิตไปได้ นอกจากหัวใหญ่แล้วกลอยยังเป็นพืชป่าที่อยู่ตื้นๆ ขุดง่ายเหมือนฟ้าเตรียมไว้ให้มนุษย์ในยามขัดสน   

          นอกจากนี้ ในกลอยยังพบสารไดออสเจนิน (diosgenin) ซึ่งก็มีอยู่ในมันป่า (wild yam) ที่มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Dioscorea villosa พบในประเทศสหรัฐอเมริกา ซึ่งคนอินเดียนแดงใช้เป็นยาลดอาการปวดปวดประจำเดือน ลดอาการไม่สบายตัวในผู้หญิงวัยทอง ลดการอักเสบ เป็นต้น สารนี้มีคุณสมบัติเป็นไฟโตเอสโตรเจน คือ ออกฤทธิ์คล้ายๆ กับเอสโตรเจน ซึ่งเป็นฮอร์โมนเพศหญิง จึงมีศักยภาพที่จะนำมาใช้เป็นฮอร์โมนทดแทนจากธรรมชาติ สารไดออสเจนินนี้ สามารถเปลี่ยนเป็นโปรเจสเตอโรน โดยกระบวนการทางเคมีในห้องทดลอง แต่ในร่างกายมนุษย์ไม่สามารถทำได้ ดังนั้น การวิจัยสนับสนุนการใช้ wild yam เพื่อเป็นฮอร์โมนทดแทนในผู้หญิงวัยทองยังคงต้องมีการศึกษากันต่อไป

         ในเนื้อกลอยจะมีสาร “ทริปโตเฟน” (Tryptophan) ซึ่งเป็นสารชนิดเดียวกันที่พบอยู่ในข้าวเหนียว มีคุณสมบัติช่วยให้อารมณ์ดี มีส่วนช่วยลดอาการซึมเศร้าและคลายความเครียดได้ และสารชนิดนี้ในกลอยจะมีปริมาณมากกว่าที่พบในข้าวเหนียว

Z

คุณค่าทางอาหารของกลอย 100 กรัม

  • ความชื้น(น้ำ)   63.1%
  • แคลเซียม       22 mg.
  • โปรตีน           2.5 gm.
  • ฟอสฟอรัส      32 mg.
  • ไขมัน             0.1 gm.
  • เหล็ก             1.8 mg.
  • ไฟเบอร์         0.9 gm.
  • วิตามินC        0.2 mg.
  • เถ้า (Ash)      1.2 gm.

ขอขอบพระคุณข้อมูลจาก:
เว็บไซต์คมชัดลึก
เว็บไซต์มติชน
ศูนย์ศึกษาและพัฒนาวนศาสตร์ชุมชนที่14 (ลำปาง)
รูปภาพ: ร้านกาญจนา

Pin It on Pinterest